Ilk sürgün dalgası

**Ali karul** · 22-05-09, 13:18

DR. NAZIM BERATLI

İLK SÜRGÜN DALGASI
1572 tarihli, 12.No’lu Mühimme Defteri’nin 329-330. sayfalarında yer alan, Musul Kadısı’na yazılmış 664 sayılı ferman, Musul’da yaşayan kimi kişilerin İran’la ilişkilerinin bulunduğundan bahisle, bu dinden çıkmış sapkınların Kıbrıs’a sürülmelerini emretmektedir.

16 numaralı Mühimme Defteri'nin 270.sayfasında, 1572'de bütün Rumeli kadılarına gönderilen bir diğer fer*manda, bölgede tefecilik yaparak reayanın topraklarını elinden alanla*rın türediği, yasal faiz oranının %15'i geçemeyeceği, bunun ilan edi*lip, aksine davrananların Kıbrıs'a sürülmesi emredilmiştir.

26.nolu Mühimme defterinden öğrendiğimi ze göre, 1574 yılı içinde, Alanya'nın Morgil köyünden Mehmet ve Musa da başlarına ikiyüz medrese öğrenci*si toplayarak isyan ettikleri için, Kıbrıs'a sürülmüşlerdir.

28 sayılı Mühimme Defterinde, 859 numaralı, Karaman Beyi’ne yazılan bir fermanda, beye kendisinin önceden yazdığı bir yazı ile “ilhad ettiğini” yani dinden çıktığını bildirdiği Kara Bey isimli zaimi Kıbrıs’a sürmesi ve zeametine de el koyması emredilmektedir. Ayni defter, 860 numaralı ferman ise Halep defterdarına hitaben, Kara Bey’in oradaki mallarına da el konulmasını emretmektedir.
Ayni defter, 374. sayfadaki 968 numaralı ferman da Çorum Beyi’ne hitaben kaleme alınmıştır. “Etrak taifesinin” (Türkler’in) “ekseri kızılbaş olmakla”, sipahiler gibi iyi atlara binip, silahlı dolaşmasının önlenmesini emretmektedir.

1576 tarihli fermanların yer aldığı 29 sayılı Mühimme Defterinde, Dulkadiriye beylerbeyi’ne hitap eden 488; Basyan ve Pozyan Beği Behlül Bey’e hitap eden 489 no.lu fer*manlardan sonra gelen Bozok Beyi’ne hitap eden 490 no.lu fermanda, yine Kıbrıs'a sürgünle il*gili ayni emri görüyoruz:
" Sancağımızda bulunan Rafızilerden, İran ile ilişkisi bulu*nanların araştırılarak tespit edilmesi... Bunların başka bir bahane ile idam olunmaları... İran ile ilişkisi bulunmayan rafizilerinse, saptandık*tan sonra, Kıbrıs adasına sürülmeleri..."

Ayni 29 sayılı Mühimme Defteri’nin 217-218 sayfalarında bulunan 500 numaralı ferman ise Karaman Beylerbeyine emrediliyor ki; İran’a gidip gelerek, bölgede dinden çıkanlarla temas ettiği kesin olan Aksak Seyfettin ve akrabası, emir alınır alınmaz yakalanıp, uğursuz vücudları ortadan kaldırılsın. İran ile teması kanıtlanamayan dinden çıkmışlar ise aileleri ile birlikte yakalanıp, bir başka suçla suçlanıp, Kıbrıs’a sürülsünler.
1577 tarihli fermanların bulunduğu 30 no.lu Mühimme def*terindeki 488 sayılı bir başka ferman da şöyle;

"Bozok beylerbeyine hüküm: Kızılbaşlıkla suçlanan kişile*rin yazıldığı defter sureti, gönderilmişti. Bu kişiler, soruşturulsunlar. Kızılbaşlıkları gerçekse, idam edilsinler. Lâkin, yalnız ithamla kalmış*larsa, bunlar Kıbrıs'a sürülsünler."
1577'de artık padişah Sarı Selim değil, III. Murat'tır ve üst üste iki yıl ayni sancağa inatla ayni emrin gönderilmesi, 1572'de ada*ya yüzyıl sonuna kadar 12 bin aile göndermeyi plânlayıp, ancak 1580 aile gönderebilen Osmanlı devlet çarkının, adayı doldurmak için, bir hedef kitle bulduğunu göstermektedir.[Üye olmadan linki göremezsiniz... Alevivizyon.net'e Üye olmak için tıklayınız...] Prof. Dr. Çetin Yetkin, Osmanlı'nın Kıbrıs Sürgünü esnasında kullan*dığı "şekavet" gerekçelerinin, tümünün Alevilikle ilgili olduğunu ileri sürmektedir.[Üye olmadan linki göremezsiniz... Alevivizyon.net'e Üye olmak için tıklayınız...]
[Üye olmadan linki göremezsiniz... Alevivizyon.net'e Üye olmak için tıklayınız...]
1578 yılında, 33 No.lu Mühimme Defteri’nin 204. sayfasında, 413 sayılı fermanda ise, bu kez Rum Beğlerbeğisi’ne (Bugünkü Sıvas çevresinin Osmanlı dönemindeki adıdır) denilmektedir ki:” Kızılbaşların tümünün öldürmek gerekirse çok fazla cana kıyılacağını bildirdiğinden, emrediyorum ki, bu ferman geldikten sonra, Sünni mezhebinden olmayıp mülhid ve rafizi (dinden çıkmış ve sapkın) olan Kızılbaşların evleri ve barklarıyla alâkalarını kesip, yanlarına hisar erlerini de koşup, Kıbrıs Adası’na sürgün et; yalnız halifelerini idam et!”

35.No.lu Mühimme Defteri’nde, konu takip ediliyor. 366. sayfadaki, 931 numaralı fermanda, Rum Beğlerbeğisi’ne padişah soruyor: “ Sana Kızılbaşları Kıbrıs’a sürgün edip, halifelerini de idam etmen için emir verilmişti, bu arada Şark Seferi’ne çıkıtığım için ilgilenemedim. Şeri defterler aynen gönderildi diye bildirmişsin. Şimdi bu emir geldikten sonra, adı geçenler dinden çıkmış ve sapkınsalar, haklarından gelip reayaya zarar vermekten sakın.”

42.No.lu Mühimme Defteri’nde yer alan 781 sayılı fermanda ise Beyşehir Beyi ve Seydişehir Kadısı’na bir emir gönderiliyor. Bu emirde, Hüseyin adında birisinin karısını namahremden saklamadığı ve kendisinin de kadınlarla açıkca toplanıp sohbet ettiği, uyarıldığı zaman da kendisinin önceden Kıbrıs’a sürülmüş bulunan Muharrem için “şeyhimizdir, bizim yolumuz budur” dediğinin öğrenildiği belirtilip; “gereğinin yapılması” istenmektedir.

64 nolu Mühimme Defteri'nİn, 156. sayfasında yer alan bir başka fermanda da, 1587 yılında Hamit Sancağı'nda ortaya çıkan "Eşkıya ve suhte taifesinin Müslümanlara salgın salıp (vergi alıp), ev bastığı, köy basıp, imamın oğlunu kaçırdıkları, otuziki kişiyi katlettikleri bildirildikten sonra, bunların görüldüğü yerde katle*dilmeleri ve akrabalarının da Kıbrıs'a sürülmesi emredilmektedir. Bu*radaki asilerin hareket tarzı da Çetin Yetkin'e hak verdirecek biçim*dedir. (1587 yılı olayları ile ilgili anmadan geçemeyeceğimiz bir nok*ta: O yıl isyan edenlerin arasında, Kara Hacı diye çok ünlü bir eleba*şı vardır. Bugün Mesarya köylerinde kapı çalındığı zaman "Kim o" so*rusuna verilen istihza yüklü yanıt: "Kara Hacı..." dır! Halkın belleğinde yaşayan, kim olduğu unutulmuş bir Celali Şefin adı anlam*sız mı? Mesaryalıların ataları, demek ki Kara Hacı'yı tanıyıp, korku*lan bir isim olduğunu biliyorlarmış. Demek ki o sürgün yapılmış ve gelenler, Mesarya'ya yerleştirilmiş.)
1572 Fermanı’nın ardından, Dulkadiriye, Karaman, Rum, Bozok, Hamiteli beylerbeyi ve beylerine gönderilen bu fermanlar, Osmanlı merkezinin adaya kimleri sürmeyi hedeflediğini açıkca ortaya koyuyor.

SÜRGÜN:
Adaya göçmen getiren ilk gemi, 22 Eylül, 1572 günü, Girne iskelesineyanaşmıştır.[Üye olmadan linki göremezsiniz... Alevivizyon.net'e Üye olmak için tıklayınız...] Bu gemiden, 20 dokumacı, 2 çizme yapımcısı, l çilingir, l ahçı, 5 demirci, 4 hamamcı, 9 ayakkabı

[Üye olmadan linki göremezsiniz... Alevivizyon.net'e Üye olmak için tıklayınız...] - Z.kr. Rıza Zelyut. Özkaynaklarına Göre Alevilik. 2.272

[Üye olmadan linki göremezsiniz... Alevivizyon.net'e Üye olmak için tıklayınız...] -2: Ç. Yetkin, Türk Halk Hareketleri ve Devrimleri Tarihi s.120

[Üye olmadan linki göremezsiniz... Alevivizyon.net'e Üye olmak için tıklayınız...] - Y.Hallacoğlu. Uluslararası Kıbrıs Sempozyumu, 1994: Kıbrıs

22-05-09, 13:18	#1 (permalink)
Ali karul alikarul@mynet.com Üyelik Tar: 06-11-08 Yaşınız: 41 Mesaj Sayısı : 2.481 Ettiğin Teşekkür: 7.413 Edilen Teşekkür: 4.185	Ilk sürgün dalgası DR. NAZIM BERATLI İLK SÜRGÜN DALGASI 1572 tarihli, 12.No’lu Mühimme Defteri’nin 329-330. sayfalarında yer alan, Musul Kadısı’na yazılmış 664 sayılı ferman, Musul’da yaşayan kimi kişilerin İran’la ilişkilerinin bulunduğundan bahisle, bu dinden çıkmış sapkınların Kıbrıs’a sürülmelerini emretmektedir. 16 numaralı Mühimme Defteri'nin 270.sayfasında, 1572'de bütün Rumeli kadılarına gönderilen bir diğer fermanda, bölgede tefecilik yaparak reayanın topraklarını elinden alanların türediği, yasal faiz oranının %15'i geçemeyeceği, bunun ilan edilip, aksine davrananların Kıbrıs'a sürülmesi emredilmiştir. 26.nolu* Mühimme defterinden öğrendiğimi ze göre, 1574 yılı içinde, Alanya'nın Morgil köyünden Mehmet ve Musa da başlarına ikiyüz medrese öğrencisi toplayarak isyan ettikleri için, Kıbrıs'a sürülmüşlerdir. 28 sayılı Mühimme Defterinde, 859 numaralı, Karaman Beyi’ne yazılan bir fermanda, beye kendisinin önceden yazdığı bir yazı ile “ilhad ettiğini” yani dinden çıktığını bildirdiği Kara Bey isimli zaimi Kıbrıs’a sürmesi ve zeametine de el koyması emredilmektedir. Ayni defter, 860 numaralı ferman ise Halep defterdarına hitaben, Kara Bey’in oradaki mallarına da el konulmasını emretmektedir. Ayni defter, 374. sayfadaki 968 numaralı ferman da Çorum Beyi’ne hitaben kaleme alınmıştır. “Etrak taifesinin” (Türkler’in) “ekseri kızılbaş olmakla”, sipahiler gibi iyi atlara binip, silahlı dolaşmasının önlenmesini emretmektedir. 1576 tarihli fermanların yer aldığı 29 sayılı Mühimme Defterinde, Dulkadiriye beylerbeyi’ne hitap eden 488; Basyan ve Pozyan Beği Behlül Bey’e hitap eden 489 no.lu fermanlardan sonra gelen Bozok Beyi’ne hitap eden 490 no.lu fermanda, yine Kıbrıs'a sürgünle ilgili ayni emri görüyoruz: " Sancağımızda bulunan Rafızilerden, İran ile ilişkisi bulunanların araştırılarak tespit edilmesi... Bunların başka bir bahane ile idam olunmaları... İran ile ilişkisi bulunmayan rafizilerinse, saptandıktan sonra, Kıbrıs adasına sürülmeleri..." Ayni 29 sayılı Mühimme Defteri’nin* 217-218 sayfalarında bulunan 500 numaralı ferman ise Karaman Beylerbeyine emrediliyor ki; İran’a gidip gelerek, bölgede dinden çıkanlarla temas ettiği kesin olan Aksak Seyfettin ve akrabası, emir alınır alınmaz yakalanıp, uğursuz vücudları ortadan kaldırılsın. İran ile teması kanıtlanamayan dinden çıkmışlar ise aileleri ile birlikte yakalanıp, bir başka suçla suçlanıp, Kıbrıs’a sürülsünler. 1577 tarihli fermanların bulunduğu *30 no.lu Mühimme defterindeki 488 sayılı bir başka ferman da şöyle; "Bozok beylerbeyine hüküm:** Kızılbaşlıkla suçlanan kişilerin yazıldığı defter sureti, gönderilmişti. Bu kişiler, soruşturulsunlar. Kızılbaşlıkları gerçekse, idam edilsinler. Lâkin, yalnız ithamla kalmışlarsa, bunlar Kıbrıs'a sürülsünler." 1577'de artık padişah Sarı Selim değil, III. Murat'tır ve üst üste iki yıl ayni sancağa inatla ayni emrin gönderilmesi, 1572'de adaya yüzyıl sonuna kadar 12 bin aile göndermeyi plânlayıp, ancak 1580 aile gönderebilen Osmanlı devlet çarkının, adayı doldurmak için, bir hedef kitle bulduğunu göstermektedir.[Üye olmadan linki göremezsiniz... Alevivizyon.net'e Üye olmak için tıklayınız...] Prof. Dr. Çetin Yetkin, Osmanlı'nın Kıbrıs Sürgünü esnasında kullandığı "şekavet" gerekçelerinin, tümünün Alevilikle ilgili olduğunu ileri sürmektedir.[Üye olmadan linki göremezsiniz... Alevivizyon.net'e Üye olmak için tıklayınız...] [Üye olmadan linki göremezsiniz... Alevivizyon.net'e Üye olmak için tıklayınız...] 1578 yılında, 33 No.lu Mühimme Defteri’nin 204. sayfasında, 413 sayılı fermanda ise, bu kez Rum Beğlerbeğisi’ne (Bugünkü Sıvas çevresinin Osmanlı dönemindeki adıdır) denilmektedir ki:” Kızılbaşların tümünün öldürmek gerekirse çok fazla cana kıyılacağını bildirdiğinden, emrediyorum ki, bu ferman geldikten sonra, Sünni mezhebinden olmayıp mülhid ve rafizi (dinden çıkmış ve sapkın) olan Kızılbaşların evleri ve barklarıyla alâkalarını kesip, yanlarına hisar erlerini de koşup, Kıbrıs Adası’na sürgün et; yalnız halifelerini idam et!” 35.No.lu Mühimme Defteri’nde, konu takip ediliyor. 366. sayfadaki, 931 numaralı fermanda, Rum Beğlerbeğisi’ne padişah soruyor: “ Sana Kızılbaşları Kıbrıs’a sürgün edip, halifelerini de idam etmen için emir verilmişti, bu arada Şark Seferi’ne çıkıtığım için ilgilenemedim. Şeri defterler aynen gönderildi diye bildirmişsin. Şimdi bu emir geldikten sonra, adı geçenler dinden çıkmış ve sapkınsalar, haklarından gelip reayaya zarar vermekten sakın.” 42.No.lu Mühimme Defteri’nde yer alan 781 sayılı fermanda ise Beyşehir Beyi ve Seydişehir Kadısı’na bir emir gönderiliyor. Bu emirde, Hüseyin adında birisinin karısını namahremden saklamadığı ve kendisinin de kadınlarla açıkca toplanıp sohbet ettiği, uyarıldığı zaman da kendisinin önceden Kıbrıs’a sürülmüş bulunan Muharrem için “şeyhimizdir, bizim yolumuz budur” dediğinin öğrenildiği belirtilip; “gereğinin yapılması” istenmektedir. 64 nolu Mühimme Defteri'nİn, 156. sayfasında yer alan bir başka fermanda da, 1587 yılında Hamit Sancağı'nda ortaya çıkan "Eşkıya ve suhte taifesinin Müslümanlara salgın salıp (vergi alıp), ev bastığı, köy basıp, imamın oğlunu kaçırdıkları, otuziki kişiyi katlettikleri bildirildikten sonra, bunların görüldüğü yerde katledilmeleri ve akrabalarının da Kıbrıs'a sürülmesi emredilmektedir. Buradaki asilerin hareket tarzı da Çetin Yetkin'e hak verdirecek biçimdedir. (1587 yılı olayları ile ilgili anmadan geçemeyeceğimiz bir nokta: O yıl isyan edenlerin arasında, Kara Hacı diye çok ünlü bir elebaşı vardır. Bugün Mesarya köylerinde kapı çalındığı zaman "Kim o" sorusuna verilen istihza yüklü yanıt: "Kara Hacı..." dır! Halkın belleğinde yaşayan, kim olduğu unutulmuş bir Celali Şefin adı anlamsız mı? Mesaryalıların ataları, demek ki Kara Hacı'yı tanıyıp, korkulan bir isim olduğunu biliyorlarmış. Demek ki o sürgün yapılmış ve gelenler, Mesarya'ya yerleştirilmiş.) 1572 Fermanı’nın ardından, Dulkadiriye, Karaman, Rum, Bozok, Hamiteli beylerbeyi ve beylerine gönderilen bu fermanlar, Osmanlı merkezinin adaya kimleri sürmeyi hedeflediğini açıkca ortaya koyuyor. SÜRGÜN: Adaya göçmen getiren ilk gemi, 22 Eylül, 1572 günü, Girne iskelesineyanaşmıştır.[Üye olmadan linki göremezsiniz... Alevivizyon.net'e Üye olmak için tıklayınız...] Bu gemiden, 20 dokumacı, 2 çizme yapımcısı, l çilingir, l ahçı, 5 demirci, 4 hamamcı, 9 ayakkabı [Üye olmadan linki göremezsiniz... Alevivizyon.net'e Üye olmak için tıklayınız...] - Z.kr. Rıza Zelyut. Özkaynaklarına Göre Alevilik. 2.272 [Üye olmadan linki göremezsiniz... Alevivizyon.net'e Üye olmak için tıklayınız...] -2: Ç. Yetkin, Türk Halk Hareketleri ve Devrimleri Tarihi s.120 [Üye olmadan linki göremezsiniz... Alevivizyon.net'e Üye olmak için tıklayınız...] - Y.Hallacoğlu. Uluslararası Kıbrıs Sempozyumu, 1994: Kıbrıs __________________ Biz aşığız ne söylesek Sözümüzde yalan olmaz Sır içinde sır saklarız hiçkimseye ayan olmaz. Saygılar Sevgiler Ali karul. Işık'la Kalın .

Seçenekler
Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder
Stil
Normal Hybrid-Şeklinde gösterime geç Ağaç şeklinde gösterime geç

Benzer Konular
Konu	Konuyu Başlatan	Forum	Cevaplar	Son Mesaj
Eskinin sürgün kasabası, sünger avcılarının mekanı	Ali karul	Çevre / Doğa	15	19-07-09 18:03
Kıbrıs’a ikinci sürgün dalgasaı:	Ali karul	Alevi Tarihi	0	22-05-09 13:22

Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)